اگر بهتازگی درباره VMware جستوجو کرده باشید، احتمالاً با فهرستی از اصطلاحات مختلف روبهرو شدهاید: ESXi، vCenter، vSphere، vSAN، NSX، VVF، VCF و دهها نام دیگر. مشکل اینجاست که بیشتر منابع بلافاصله سراغ نصب و تنظیم محصولات میروند؛ درحالیکه یک فرد تازهکار هنوز نمیداند هرکدام از این ابزارها چه کاری انجام میدهند و چرا باید آنها را یاد بگیرد.
برای یادگیری VMware از صفر، لازم نیست از روز اول وارد تنظیمات پیچیده ESXi یا معماری VMware Cloud Foundation شوید. ابتدا باید مفهوم مجازیسازی را درک کنید، اجزای اصلی یک زیرساخت مجازی را بشناسید و سپس بر اساس هدف شغلی خود، مسیر مناسبی انتخاب کنید.
در این راهنما، مسیر شروع یادگیری VMware را از پایه بررسی میکنیم. اگر در هر مرحله خواستید تصویر کامل مسیرها و دورههای مرتبط را یکجا ببینید، میتوانید به صفحه مسیر یادگیری VMware ابرکلاس مراجعه کنید.
مجازیسازی چیست و چه مشکلی را حل میکند؟
در زیرساخت سنتی، معمولاً هر سیستمعامل یا سرویس روی یک سرور فیزیکی جداگانه اجرا میشود. این روش علاوه بر افزایش هزینه خرید و نگهداری تجهیزات، باعث میشود بخش قابلتوجهی از توان پردازنده، حافظه و فضای ذخیرهسازی سرورها بدون استفاده باقی بماند.
مجازیسازی این مدل را تغییر میدهد. با استفاده از یک نرمافزار به نام Hypervisor، منابع یک سرور فیزیکی میان چند ماشین مجازی تقسیم میشود. هر ماشین مجازی میتواند سیستمعامل، پردازنده مجازی، حافظه، دیسک و کارت شبکه مخصوص خود را داشته باشد؛ درحالیکه همه آنها روی یک سختافزار فیزیکی اجرا میشوند.
برای مثال، بهجای اینکه سه سرور جداگانه برای یک Domain Controller، یک وبسرور و یک سرور پایگاه داده تهیه کنیم، میتوانیم هر سه سرویس را در قالب ماشینهای مجازی مستقل روی یک یا چند هاست فیزیکی اجرا کنیم.
ماشینهای مجازی از یکدیگر جدا هستند. بروز مشکل در سیستمعامل یکی از آنها الزاماً باعث اختلال در ماشینهای دیگر نمیشود. همچنین ساخت، حذف، جابهجایی، پشتیبانگیری و تخصیص منابع به آنها انعطافپذیرتر از سرورهای فیزیکی است.
به زبان ساده، مجازیسازی کمک میکند از سختافزار بهتر استفاده کنیم، مدیریت زیرساخت را متمرکزتر انجام دهیم و سرویسها را با انعطاف بیشتری توسعه دهیم.
VMware چیست؟
VMware نام یک محصول واحد نیست. این نام به مجموعهای از فناوریها و محصولات مرتبط با مجازیسازی، زیرساخت نرمافزارمحور، شبکه، ذخیرهسازی، عملیات، اتوماسیون و رایانش ابری اشاره دارد.
برای شروع، لازم نیست تمام محصولات این اکوسیستم را بشناسید. چهار اصطلاح زیر پایه ورود به دنیای VMware هستند:
| اصطلاح | تعریف ساده |
|---|---|
| Hypervisor | نرمافزاری که امکان ساخت و اجرای ماشینهای مجازی روی سختافزار فیزیکی را فراهم میکند |
| VMware ESXi | Hypervisor سازمانی VMware که مستقیماً روی سرور فیزیکی نصب میشود |
| VMware vCenter | سامانه مدیریت متمرکز هاست های ESXi و ماشینهای مجازی |
| VMware vSphere | پلتفرم اصلی مجازیسازی VMware که ESXi، vCenter و قابلیتهای مدیریتی مرتبط را در بر میگیرد |
طبق تعریف رسمی VMware از Hypervisor، Hypervisor بستری برای ساخت و مدیریت ماشینهای مجازی است. ESXi همین نقش را در زیرساختهای سازمانی VMware بر عهده دارد.
ESXi چه کاری انجام میدهد؟
ESXi روی سرور فیزیکی نصب میشود و منابع سختافزاری آن، مانند CPU، RAM، Storage و کارت شبکه را در اختیار ماشینهای مجازی قرار میدهد.
شما میتوانید روی یک هاست ESXi چند ماشین مجازی با سیستمعاملهای مختلف ایجاد کنید. برای مثال، چند Windows Server و Linux Server میتوانند همزمان روی یک سرور فیزیکی اجرا شوند.
vCenter چه نقشی دارد؟
اگر فقط یک هاست ESXi داشته باشید، میتوانید آن را مستقیماً مدیریت کنید. اما در محیط سازمانی معمولاً چندین هاست وجود دارد. مدیریت جداگانه هر Host، محدود و زمانبر خواهد بود.
vCenter یک نقطه مدیریت متمرکز در اختیار مدیر زیرساخت قرار میدهد. از طریق آن میتوان هاست ها، ماشینهای مجازی، شبکهها، Datastoreها، Clusterها، دسترسی کاربران و بسیاری از قابلیتهای پیشرفته را مدیریت کرد.
قابلیتهایی مانند vMotion، High Availability و Distributed Resource Scheduler نیز در ساختار مدیریتی vSphere و vCenter معنا پیدا میکنند.
تفاوت ESXi و vSphere چیست؟
یکی از اشتباهات رایج تازهکارها، یکساندانستن ESXi و vSphere است.
ESXi همان Hypervisor نصبشده روی سرور است؛ اما vSphere نام پلتفرم گستردهتری است که ESXi، vCenter و مجموعهای از امکانات مدیریتی و زیرساختی را شامل میشود.
میتوان ESXi را موتور یک خودرو و vSphere را مجموعه کامل خودرو و سامانههای مدیریتی آن در نظر گرفت. شناخت موتور ضروری است، اما برای استفاده حرفهای باید کل سیستم را بشناسید.
پیشنیاز یادگیری VMware چیست؟
برای شروع آموزش VMware از صفر نیازی نیست ابتدا متخصص شبکه، سرور، Storage و سیستمعامل شوید. بااینحال، آشنایی مقدماتی با این حوزهها باعث میشود مفاهیم VMware را سریعتر و عمیقتر درک کنید.
مبانی شبکه
حداقل باید با مفاهیم زیر آشنا باشید:
- IP Address، Subnet Mask و Default Gateway
- DNS و نحوه تبدیل نام به آدرس
- تفاوت Switch، Router و Firewall
- مفهوم VLAN
- شبکههای فیزیکی و مجازی
برای شروع لازم نیست یک متخصص Cisco باشید؛ اما اگر ندانید IP، VLAN یا Default Gateway چیست، درک شبکه مجازی VMware دشوار خواهد شد.
مبانی سرور و سختافزار
شناخت اولیه اجزای یک سرور نیز ضروری است:
- پردازنده و Core
- حافظه RAM
- انواع دیسک و RAID
- کارت شبکه
- Firmware و Driver
- تفاوت سرور با کامپیوتر شخصی
در VMware قرار است منابع همین سختافزار را میان ماشینهای مجازی مدیریت کنید. بنابراین باید بدانید هر منبع چه نقشی دارد و محدودیت آن چگونه روی عملکرد ماشینهای مجازی اثر میگذارد.
مبانی ذخیرهسازی
در مراحل ابتدایی، آشنایی کلی با مفاهیم زیر کافی است:
- Local Storage
- DAS، NAS و SAN
- Block Storage و File Storage
- LUN و Datastore
- مفاهیم ابتدایی RAID
نیازی نیست قبل از شروع VMware به متخصص Storage تبدیل شوید. هدف این است که وقتی با Datastore یا اتصال یک Host به فضای ذخیرهسازی روبهرو میشوید، منطق کلی آن را درک کنید.
سیستمعامل
آشنایی مقدماتی با Windows Server و Linux مفید است؛ زیرا ماشینهای مجازی معمولاً یکی از این سیستمعاملها را اجرا میکنند.
مهارتهایی مانند نصب سیستمعامل، تنظیم IP، مدیریت دیسک، ساخت کاربر، بررسی سرویسها و کار با ابزارهای ابتدایی خط فرمان برای شروع کافی است.
نکته اصلی این است که یادگیری پیشنیازها نباید بهانهای برای عقبانداختن شروع VMware شود. میتوانید این مفاهیم را همزمان با یادگیری مجازیسازی تقویت کنید.
مسیر یادگیری VMware از صفر چگونه است؟
یک مسیر منطقی برای فرد تازهکار از شش مرحله تشکیل میشود.
مرحله اول: ساختن یک نقشه ذهنی درست
پیش از نصب ESXi باید بدانید مجازیسازی چه مسئلهای را حل میکند، Hypervisor چیست، ماشین مجازی چگونه ساخته میشود و محصولات اصلی VMware چه ارتباطی با یکدیگر دارند.
برای همین مرحله، مینیدوره رایگان دریچه ورود به دنیای مجازیسازی طراحی شده است. این دوره بدون نیاز به پیشزمینه تخصصی، مفاهیم پایه مجازیسازی، SDDC و اجزای اصلی اکوسیستم VMware را توضیح میدهد.
هدف این مینیدوره تبدیلکردن شما به VMware Administrator نیست. خروجی آن باید این باشد که بدانید در حال ورود به چه حوزهای هستید و قدم بعدی شما چیست.
مرحله دوم: ساخت یک محیط لابراتوار
یادگیری VMware فقط با تماشای ویدئو یا مطالعه مقاله کامل نمیشود. پس از شناخت مفاهیم اولیه باید یک محیط لابراتوار در اختیار داشته باشید.
بسته به منابع سختافزاری، این لابراتوار میتواند روی یک سیستم قدرتمند با قابلیت Nested Virtualization یا روی چند سرور لابراتوار ساخته شود. در شروع، هدف ساخت یک دیتاسنتر کامل نیست. کافی است بتوانید:
- یک Esxi Host راهاندازی کنید
- یک ماشین مجازی بسازید
- منابع CPU، RAM و Disk را به آن اختصاص دهید
- تنظیمات ابتدایی شبکه را انجام دهید
- یک سیستمعامل روی ماشین مجازی نصب کنید
در این مرحله باید میان چیزی که در آموزش میبینید و اتفاقی که در محیط واقعی رخ میدهد ارتباط برقرار کنید.
مرحله سوم: یادگیری اصولی vSphere
بعد از آشنایی اولیه، باید بهصورت جدی وارد vSphere شوید. در این مرحله صرفاً نصب ESXi کافی نیست. یک VMware Administrator باید بتواند چرخه کامل مدیریت زیرساخت مجازی را درک کند.
مباحث اصلی این مرحله عبارتاند از:
- نصب و پیکربندی ESXi
- استقرار و مدیریت vCenter
- ساخت و مدیریت ماشینهای مجازی
- Template، Clone و Snapshot
- شبکه استاندارد و توزیعشده
- Datastore و مدیریت Storage
- Cluster و مدیریت چند Host
- vMotion و جابهجایی ماشینهای مجازی
- High Availability
- مدیریت منابع و عملکرد
- دسترسیها و امنیت
- بهروزرسانی، پشتیبانگیری و عیبیابی
در این مرحله باید از «کسی که میتواند یک ماشین مجازی بسازد» به «کسی که منطق مدیریت یک زیرساخت مجازی را میفهمد» تبدیل شوید.
مرحله چهارم: شناخت نسل جدید VMware
مسیر VMware امروز فقط به ESXi و vCenter محدود نمیشود. ساختار محصولات به سمت VMware vSphere Foundation یا VVF و VMware Cloud Foundation یا VCF حرکت کرده است.
VVF بیشتر روی پایه محاسباتی و ذخیرهسازی زیرساخت مجازی تمرکز دارد؛ درحالیکه VCF یک پلتفرم گستردهتر برای ساخت و مدیریت Private Cloud است و لایههایی مانند شبکه، امنیت، عملیات و اتوماسیون را یکپارچهتر میکند. VMware نیز در معرفی رسمی VCF، آن را پلتفرمی برای مدیریت یکپارچه Compute، Storage، Networking و Security معرفی میکند.
اگر مرحله مبانی را پشت سر گذاشتهاید یا قبلاً با vSphere آشنا بودهاید، مینیدوره رایگان شروع سریع VCF/VVF 9.x برای شناخت این ساختار جدید مناسب است.
این دوره جای آموزش کامل vSphere یا پیادهسازی عملی VCF را نمیگیرد؛ بلکه کمک میکند قبل از ورود به دورههای تخصصی، تفاوت VVF و VCF، جایگاه محصولات و مسیر آینده VMware را بشناسید.
مرحله پنجم: انتخاب مسیر VVF Admin یا VCF Admin
پس از یادگیری vSphere باید تصمیم بگیرید چه نقش شغلی و سطحی از تخصص را دنبال میکنید.
اگر تمرکز شما مدیریت زیرساخت مجازی، Compute، Storage، عملیات و سرویسهای مرتبط با VMware vSphere Foundation است، مسیر VVF Admin انتخاب منطقیتری خواهد بود.
اگر میخواهید وارد معماری کاملتر Private Cloud شوید و با حوزههایی مانند NSX، اتوماسیون، عملیات یکپارچه، امنیت، Kubernetes و سایر اجزای Cloud Foundation کار کنید، مسیر VCF Admin گستردهتر و پیشرفتهتر است.
برای مقایسه مرحلهبهمرحله این دو نقش و مشاهده دورههای هر مسیر، از نقشه راه VMware ابرکلاس استفاده کنید. این صفحه مسیر را بر اساس سطح فعلی و هدف شغلی تفکیک کرده است.
مرحله ششم: انتخاب یک تخصص مکمل
پس از تسلط بر پایه vSphere، لازم نیست تمام محصولات VMware را همزمان یاد بگیرید. انتخاب تخصص باید بر اساس علاقه، موقعیت شغلی و نیاز محیط کاری انجام شود.
- اگر به Storage و زیرساختهای HCI علاقه دارید، vSAN مسیر مناسبی است.
- اگر زمینه اصلی شما شبکه یا امنیت است، NSX انتخاب جدیتری خواهد بود.
- اگر به Kubernetes و سرویسهای مدرن علاقه دارید، میتوانید وارد مسیر VKS شوید.
- اگر به خودکارسازی زیرساخت علاقه دارید، VCF Automation را دنبال کنید.
- اگر تمرکز شما مانیتورینگ و بهینهسازی است، VCF Operations اهمیت بیشتری دارد.
- برای Load Balancing و Application Delivery میتوانید سراغ Avi Load Balancer بروید.
میتوانید دورههای مربوط به هرکدام از این تخصصها را در فهرست دورههای VMware ابرکلاس مشاهده کنید.
اشتباهات رایج در شروع یادگیری VMware
شروع مستقیم با نصب
نصبکردن ESXi بدون شناخت شبکه، Storage و معماری vSphere شاید در ابتدا جذاب باشد، اما معمولاً به یادگیری سطحی منجر میشود. نصب محصول فقط یکی از مهارتهاست؛ مهمتر از آن، درک منطق طراحی و مدیریت زیرساخت است.
خرید دورههای پراکنده
دیدن چند دوره درباره vSphere، vSAN، NSX و VCF بدون ترتیب مشخص باعث ایجاد اطلاعات پراکنده میشود. ابتدا پایه vSphere را بسازید و سپس تخصص بعدی را متناسب با مسیر شغلی انتخاب کنید.
یادگیری بدون لابراتوار
فردی که فقط ویدئو میبیند، هنگام مواجهه با اولین خطا یا تفاوت محیط واقعی دچار مشکل میشود. هر مفهوم باید در لابراتوار اجرا، خراب و دوباره اصلاح شود.
تمرکز زودهنگام روی مدرک
مدرک بینالمللی میتواند برای رزومه مفید باشد، اما جای مهارت عملی را نمیگیرد. ابتدا باید بتوانید یک محیط را راهاندازی، مدیریت و عیبیابی کنید؛ سپس برای آزمون و مدرک برنامهریزی کنید.
نادیدهگرفتن شبکه و Storage
بسیاری از مشکلات محیطهای مجازی مستقیماً از شبکه، ذخیرهسازی، DNS، NTP یا پیکربندی سختافزار ناشی میشوند. VMware یک جزیره جدا از سایر بخشهای دیتاسنتر نیست.
یادگیری VMware چقدر زمان میبرد؟
پاسخ ثابتی برای این سؤال وجود ندارد. زمان یادگیری به پیشزمینه، منابع لابراتوار ، استمرار تمرین و سطحی که میخواهید به آن برسید بستگی دارد.
بهجای محاسبه مسیر فقط با تعداد ساعت یا دوره، بهتر است پیشرفت خود را با خروجیهای عملی بسنجید:
- آیا میتوانید تفاوت ESXi، vCenter و vSphere را توضیح دهید؟
- آیا میتوانید یک ماشین مجازی را از ابتدا راهاندازی کنید؟
- آیا منطق شبکه و Storage در محیط vSphere را میفهمید؟
- آیا میتوانید چند هاست را در قالب Cluster مدیریت کنید؟
- آیا میتوانید یک خطای معمول را بررسی و منشأ آن را پیدا کنید؟
- آیا تفاوت مسیر VVF Admin و VCF Admin را میدانید؟
اگر پاسخ این پرسشها بهتدریج مثبت شود، مسیر یادگیری شما درست پیش میرود.
آیا میتوان VMware را با لپتاپ یاد گرفت؟
برای شروع مفاهیم و ساخت یک لابراتوار کوچک، در بسیاری از موارد بله. سیستم شما باید از Virtualization پردازنده پشتیبانی کند و حافظه RAM و فضای SSD مناسبی داشته باشد.
اما اجرای چند ESXi Host ، vCenter و ماشینهای مجازی متعدد منابع قابلتوجهی مصرف میکند. هرچه به سناریوهای پیشرفتهتر نزدیک شوید، به سختافزار قویتر یا یک لابراتوار اختصاصی نیاز خواهید داشت.
نباید محدودیت سختافزار مانع شروع یادگیری شود. ابتدا مفاهیم و سناریوهای کوچک را اجرا کنید و متناسب با پیشرفت مسیر، لابراتوار خود را توسعه دهید.
آیا یادگیری VMware برای ورود به بازار کار کافی است؟
VMware میتواند بخش مهمی از مهارت یک کارشناس زیرساخت باشد، اما بهتنهایی کافی نیست. محیط واقعی ترکیبی از سرور، شبکه، Storage، سیستمعامل، Backup، امنیت و مانیتورینگ است.
یک VMware Administrator حرفهای باید بتواند با تیمهای مختلف ارتباط برقرار کند و تشخیص دهد منشأ یک مشکل در Hypervisor است یا در شبکه، Storage، سیستمعامل، DNS یا سختافزار.
بنابراین بهترین مسیر این است که VMware را بهعنوان تخصص اصلی یاد بگیرید و در کنار آن، دانش عمومی زیرساخت خود را نیز تقویت کنید.
از کجا شروع کنیم؟
اگر هیچ تجربهای در مجازیسازی ندارید، مسیر پیشنهادی شما چنین است:
- یادگیری مفاهیم پایه با مینیدوره رایگان دریچه ورود به دنیای مجازیسازی
- ساخت یک لابراتوار ساده و اجرای مفاهیم اولیه
- آشنایی با ساختار جدید از طریق مینیدوره رایگان VCF/VVF 9.x Quick Start
- یادگیری عمیق VMware vSphere Foundation
- انتخاب میان مسیر VVF Admin و VCF Admin
- توسعه تخصص در حوزههایی مانند vSAN، NSX، VKS، Operations یا Automation
اگر قبلاً با VMware و vSphere کار کردهاید، لازم نیست از ابتدا همه مراحل را تکرار کنید. میتوانید مستقیماً از Quick Start شروع کنید و بعد بر اساس مسیر یادگیری VMware، شکافهای دانشی و قدم بعدی خود را مشخص کنید.
شروع درست به این معنا نیست که از همان ابتدا همهچیز را بدانید. کافی است نقطه فعلی خود را درست تشخیص دهید، پایهها را منظم بسازید و هر مرحله را با تمرین عملی کامل کنید. این روش، مسیر تبدیلشدن از یک علاقهمند تازهکار به متخصص زیرساخت VMware را شفافتر و قابلپیگیریتر میکند.
